Na co dzień zupełnie tego nie zauważamy, ale nad
każdym z nas znajduje się gigantyczna kolumna powietrza o grubości kilkudziesięciu kilometrów. To powietrze ma swoją wagę i nieustannie naciska na nas, na domy, drzewa i oceany. Ta siła to ciśnienie atmosferyczne – jeden z najważniejszych, choć niewidzialnych reżyserów pogody oraz naszego samopoczucia.
Czym dokładnie jest ciśnienie, jak je mierzymy i dlaczego jego wahania decydują o tym, czy potrzebujemy dziś parasola, czy dodatkowej kawy?
Czym jest ciśnienie atmosferyczne?
Mówiąc najprościej: ciśnienie atmosferyczne to stosunek wartości siły, z jaką słup powietrza naciska na powierzchnię Ziemi, do wielkości tej powierzchni. Choć powietrze wydaje nam się "lekkie jak piórko", w rzeczywistości na każdy metr kwadratowy powierzchni Ziemi naciska masa około 10 ton! Dlaczego w takim razie ten ciężar nas nie miażdży? Odpowiedź tkwi wewnątrz nas. Nasze ciała (płyny ustrojowe, krew, powietrze w płucach) wywierają dokładnie takie samo ciśnienie od środka, równoważąc nacisk atmosfery.
Jak i w czym mierzymy ciśnienie?
Tradycyjnym przyrządem do pomiaru ciśnienia jest barometr. Pierwsze barometry (wynalezione w XVII wieku przez Ewangelistę Torricellego) wykorzystywały rurkę z rtęcią. Stąd też wzięła się historyczna jednostka: milimetry słupka rtęci (mm Hg).
Dziś w meteorologii i prognozach pogody stosuje się oficjalną jednostkę układu SI – hektopaskal (hPa).
1 hPa = 100 paskali (Pa)
Za średnie, wzorcowe ciśnienie atmosferyczne na poziomie morza (w temperaturze 0°C i na szerokości geograficznej 45°) przyjmuje się wartość 1013,25 hPa.
Warto pamiętać o jednej kluczowej zasadzie: im wyżej się znajdujemy, tym ciśnienie jest niższe. Na szczycie Rysów czy w samolocie kolumna powietrza nad nami jest krótsza, a samo powietrze rzadsze, dlatego ciśnienie tam drastycznie spada (średnio o 11,5 hPa na każde 100 metrów wysokości). Z tego powodu na mapach pogody zawsze podaje się ciśnienie zredukowane do poziomu morza, aby pomiary z różnych regionów świata można było ze sobą porównać.
Pogodowa reżyseria: Niże i wyże baryczne
Wahania ciśnienia na różnych obszarach Ziemi wprawiają powietrze w ruch – tak rodzi się wiatr. Na mapach synoptycznych linie łączące punkty o tym samym ciśnieniu nazywamy izobarami. To one wyznaczają dwa główne układy pogodowe:
Wyż baryczny (Antycyklon)
To obszar, w którym ciśnienie jest najwyższe w centrum i spada na zewnątrz. Powietrze w wyżu opada ku dołowi, co powoduje jego ogrzewanie i osuszanie.
Pogoda: Wyż przynosi zazwyczaj stabilną, bezchmurną pogodę. Latem oznacza upały i słońce, zimą – silny mróz, ale też bezchmurne niebo (lub tzw. zgniły wyż z mgłami).
Niż baryczny (Cyklon)
To obszar, w którym najniższe ciśnienie panuje w samym środku. Powietrze w niżu unosi się do góry, gdzie ochładza się, a zawarta w nim para wodna skrapla się, tworząc chmury.
Pogoda: Niż to synonim pogody kapryśnej. Przynosi zachmurzenie, opady deszczu lub śniegu, silniejszy wiatr oraz gwałtowne zmiany temperatury.
Jak zmiany ciśnienia wpływają na człowieka?
Ludzki organizm potrafi świetnie adaptować się do stałego ciśnienia, ale nie lubi gwałtownych zmian. To właśnie skoki ciśnienia (zarówno w górę, jak i w dół) są główną przyczyną dolegliwości u meteoropatów.
Gdy ciśnienie gwałtownie spada (nadchodzi niż): Spada również ciśnienie krwi w naszym organizmie, co prowadzi do niedotlenienia tkanek. Efektem jest senność, zmęczenie, apatia, osłabienie koncentracji oraz tępy ból głowy.
Gdy ciśnienie gwałtownie rośnie (nadchodzi wyż): Krew mocniej naciska na ścianki naczyń krwionośnych. Osoby z nadciśnieniem mogą wtedy odczuwać silne migreny, kołatanie serca, ogólny niepokój oraz rozdrażnienie.
Podsumowanie
Ciśnienie atmosferyczne to gigantyczny, globalny silnik. Choć go nie widzimy, to właśnie ono decyduje o sile wiatru, narodzinach burz czy nadejściu fali upałów. Śledzenie barometru to nie tylko domena synoptyków – dla wielu z nas to prosty sposób na zrozumienie, dlaczego nasz organizm domaga się dziś chwili odpoczynku.
Komentarze
Prześlij komentarz