Historia zakładu Ed. Schwartz u. Sohn (pełna nazwa: Ed. Schwartz & Sohn G.m.b.H. Pflugfabrik bei Berlinchen Nm.) to fascynująca opowieść o przekształceniu małego warsztatu w potężną fabrykę maszyn rolniczych, która rozsławiła dawny Barlinek (Berlinchen) na rynkach światowych.
Oto kluczowe etapy i fakty z historii tego przedsiębiorstwa:
1. Początki (połowa XIX wieku)
Założyciel: Eduard Schwartz, rolnik z Meklemburgii, który osiadł w okolicach Barlinka.
Data powstania: Przyjmuje się rok 1859, choć tradycje rzemieślnicze rodziny sięgały wcześniej. Pierwszy warsztat powstał w miejscu dawnego młyna (Lohstampf Mühle) nad rzeką Płonią, na północ od miasta.
Profil: Początkowo był to niewielki zakład kowalski zajmujący się naprawą i wytwarzaniem prostych narzędzi rolniczych.
2. Rozkwit i modernizacja (przełom XIX i XX wieku)
Dynamiczny rozwój: Pod kierownictwem syna założyciela, Ottona Schwartza, oraz później Adolfa Schwartza, firma stała się nowoczesnym przedsiębiorstwem przemysłowym.
Infrastruktura: Zakład dysponował największym w północnych Niemczech młotem parowym. Na terenie fabryki znajdowały się: odlewnia żeliwa, kuźnia, hartownia blach i sprężyn, stolarnia, modelarnia oraz własna elektrownia.
Innowacje: Rodzina Schwartzów stawiała na naukę – firma opatentowała 26 wynalazków i zarejestrowała 19 wzorów użytkowych. Testy nowych typów pługów odbywały się bezpośrednio na polach należących do fabryki (majątek o pow. ok. 500 hektarów).
Zatrudnienie: Na początku XX wieku fabryka zatrudniała około 250 pracowników.
3. Sukces międzynarodowy
W okresie międzywojennym pługi z napisem "Berlinchen" były marką rozpoznawalną na kilku kontynentach. Eksportowano je nie tylko do krajów europejskich, ale również do:
Argentyny
Brazylii
Republiki Południowej Afryki
4. II wojna światowa i produkcja zbrojeniowa
Podczas wojny, jak większość zakładów metalowych, fabryka została przestawiona na potrzeby armii. Odlewano w niej m.in. korpusy granatników i drobne elementy uzbrojenia. Rodzina Schwartzów kierowała zakładem przez łącznie 85 lat, aż do wkroczenia Armii Czerwonej w 1945 roku.
5. Powojenne losy (Polska)
Po 1945 roku infrastruktura fabryki stała się fundamentem dla polskiego przemysłu w Barlinku:
W 1946 roku polskie władze przejęły zabudowania od wojsk radzieckich.
Na bazie dawnej fabryki Schwartza powstały Zakłady Mechaniczne Maszyn Rolniczych, znane później jako "Bomet".
W pierwszych latach po wojnie zakład borykał się z ogromnymi trudnościami (brak surowców, procesy o rzekomy sabotaż pracowników), ale ostatecznie kontynuował tradycje produkcji pługów przez dekady PRL-u.
Ciekawostka: Rodzina Schwartzów była znana nie tylko z przemysłu, ale i z pasji społecznych. Żona Adolfa, Lilly Schwartz, spisała wspomnienia, które są dziś jednym z cenniejszych źródeł wiedzy o życiu codziennym w przedwojennym Barlinku.
Komentarze
Prześlij komentarz